Thành phố Hồ Chí Minh có hơn một ngàn ngôi chùa, là thành phố có số chùa nhiều nhất nước. Những ngôi chùa là điểm đến tham quan, lễ bái quen thuộc của nhiều du khách, Phật tử xa gần là: chùa Giác Lâm, chùa Giác Viên, chùa Ấn Quang, chùa Xá Lợi, chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Việt Nam Quốc Tự, chùa Hoằng Pháp, chùa Nam Thiên Nhất Trụ, chùa Viên Giác, chùa Quán Thế Âm, chùa Dược Sư, chùa Vạn Phật, chùa Long Hoa, chùa Phước Hải, chùa Kỳ Viên, chùa Chantaransay, chùa Huê Nghiêm 2, chùa Pháp Hoa, chùa Kỳ Quang, Bát Bửu Phật Đài, thiền viện Vạn Hạnh, thiền viện Quảng Đức, tịnh xá Trung Tâm, tịnh xá Ngọc Phương... .

Việc đón tiếp khách hành hương, Phật tử hằng ngày; việc tổ chức các ngày hội, các ngày lễ, vía trong năm đều được các chùa tổ chức chu đáo; nhưng việc tiếp đón khách du lịch trong nước và nước ngoài, tiếp các đoàn sinh viên, học sinh… đến thăm chùa, thì nhiều chùa ở thành phố chúng ta thật sự lúng túng, chưa được du khách hài lòng. Tối ngày 23/4/2005 vừa qua, tại Khu du lịch Văn Thánh, Báo Sài Gòn Tiếp Thị và Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức công bố và trao giấy chứng nhận cho 61 điểm đến du lịch cả nước được du khách hài lòng nhất năm 2005, trong đó có 10 điểm du lịch hành hương được xếp theo thứ tự: Tòa thánh Cao Đài (Tây Ninh), chùa Hương (Hà Tây), nhà thờ Phát Diệm (Ninh Bình), thiền viện Trúc Lâm (Đà Lạt, Lâm Đồng), Khu di tích Yên Tử (Quảng Ninh), chùa Thiên Mụ (Thừa Thiên - Huế), miếu Bà Chúa Xứ (Châu Đốc, An Giang), nhà thờ Đức Bà (TP. Hồ Chí Minh), chùa Thầy (Hà Tây), chùa núi Bà Đen (Tây Ninh). Rất tiếc không có ngôi chùa nào ở thành phố Hồ Chí Minh cả!

Thành phố ngày càng phát triển, khách du lịch ngày càng đến nhiều. Nhu cầu đào tạo hướng dẫn viên du lịch có những hiểu biết nhất định về Phật giáo, về ngôi chùa; nhu cầu tìm đến những ngôi danh lam làm điểm tham quan cho du khách đang được nhiều trường đào tạo Du lịch và công ty Du lịch quan tâm.

Với mong muốn nhiều ngôi chùa ở thành phố Hồ Chí Minh là điểm đến hấp dẫn của khách du lịch, ở mỗi chùa, chúng ta giới thiệu tính nhân văn, những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc qua những công trình kiến trúc, điêu khắc…; giới thiệu một số nghi lễ, sinh hoạt đặc thù của Phật giáo nước nhà v.v… . Từ thực tế được đi thăm nhiều ngôi chùa nổi tiếng trong nước và nước ngoài, chúng tôi xin có một số đề nghị như sau:

1.    Thành hội Phật giáo TP. Hồ Chí Minh có kế hoạch và chủ động mời Ban Giám đốc Sở Du lịch Thành phố, Ban Giám đốc Sở Văn hóa và Thông tin Thành phố, Ban Giám đốc một số công ty Du lịch, các vị trụ trì các ngôi chùa có điều kiện tiếp khách du lịch thường xuyên cùng đại diện chính quyền sở tại các ngôi chùa trên họp tại trụ sở Thành hội để bàn việc tháo gỡ khó khăn và đầu tư cho các chùa để việc tiếp khách và phục vụ du khách được thuận lợi và tốt đẹp. Ví dụ: tổ chức làm đẹp cảnh quan ngôi chùa (cả môi trường, trang trí, điện chiếu sáng…), an toàn cho du khách đến chùa; dựng bảng quy định tác phong, trang phục vào chùa; dựng bảng giới thiệu tóm tắt lịch sử ngôi chùa và các công trình trong chùa (bằng tiếng Việt, Anh, Hoa…); đào tạo thuyết minh viên tại chùa (tiếng Việt, Anh, Pháp, Hoa, Nhật…); sản xuất nhiều hàng lưu niệm và ấn phẩm giới thiệu chùa (ấn phẩm gồm sách, tờ gấp, bưu ảnh, ảnh, băng vidéo, đĩa VCD, đĩa DVD… bằng tiếng Việt, Anh, Hoa…); xây phòng tiếp khách, phòng nghỉ, phòng đọc sách, quầy nhiếp ảnh, quầy bưu điện, quầy hàng lưu niệm, nhà vệ sinh, nhà hàng chay, bãi giữ xe, đặt nhiều ghế đá, giỏ rác v.v… đạt tiêu chuẩn quốc tế. Khi chúng ta chưa thực hiện việc đầu tư cho nhiều chùa được thì chọn làm điểm vài chùa để rút kinh nghiệm, như chùa Giác Lâm, chùa Phước Hải (điện Ngọc Hoàng), chùa Vĩnh Nghiêm… đã được hầu hết các công ty Du lịch ở thành phố đưa vào điểm tham quan lâu nay.

2.    Mỗi ngôi chùa cũng cần tự lo nhiều điều, như: tham gia biên soạn tài liệu giới thiệu chùa; dịch tất cả bức hoành, câu đối bằng tiếng Hán (đánh vi tính trên khổ giấy nhỏ, ghi tiếng Hán, nghĩa tiếng Việt, dịch tiếng Anh, Pháp… ép nhựa, gắn bên dưới, hoặc ghi nghĩa tiếng Việt nhỏ dọc theo câu đối, bức hoành); có nhiều kinh sách, băng đĩa ấn tống; có nhiều hoa viên, nhiều tượng nghệ thuật Phật giáo lộ thiên; tạo điều kiện thuận tiện cho du khách quay phim, chụp ảnh, tìm hiểu về chùa qua các Tăng, Ni trong chùa; xây dựng một số công trình, tác phẩm đặc sắc, đạt kỷ lục quốc gia (như tháp đá chùa Vĩnh Nghiêm, cặp đèn sáp chùa An Phú…); tổ chức thuyết pháp định kỳ, tổ chức nhiều buổi lễ, hội, biểu diễn nghệ thuật định kỳ (lễ cầu an, lễ hằng thuận, lễ chẩn tế, thi cắm hoa, nấu ăn chay, văn nghệ, võ thuật…); triển lãm (tranh, ảnh, thư pháp, tượng…) v.v… . Ở sân chùa luôn mang không khí động, nhưng vào trong chùa du khách lại cần sự thanh tịnh, trang nghiêm, tươi mát.

Những đề nghị trên đây, chúng tôi nghĩ không mới, không khó, nhưng để hội nhập với thế giới ở thế kỷ XXI, cả nước đã vào cuộc, thành phố đã vào cuộc, nhiều ngôi chùa ở các nước và ở các tỉnh, thành phố nước ta đã vào cuộc, rất mong nhiều ngôi chùa ở thành phố Hồ Chí Minh sớm vào cuộc.

Chúng tôi rất tâm đắc với lời giới thiệu của GSTS. Hà Văn Tấn trong sách “Vào chùa thăm Phật” (NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 1991): “Nhiều ngôi chùa Việt Nam đã thực sự trở nên những bảo tàng chứa đựng những di tích lịch sử văn hóa có giá trị. Ở đó, chúng ta có thể gặp những tấm bia, những quả chuông cổ, và đặc biệt, là nhiều pho tượng có giá trị nghệ thuật (…). Trong ngôi chùa Việt Nam, chúng ta có thể gặp nhiều luồng văn hóa giao thoa nhau (…). Tìm hiểu ngôi chùa, rõ ràng không phải chỉ để hiểu Phật giáo Việt Nam và còn là hiểu nhiều mặt của tâm thức Việt Nam, văn hóa Việt Nam”.